Degazör Olmadan Çalışan Kazanlar
Neden Erken Bozulur?

Buhar kazanlarında en yaygın hasar türü korozyondur. Ve korozyonun birincil sebebi besi suyundaki çözünmüş oksijen (O₂) ile karbondioksittir (CO₂). Degazör, bu iki düşmanı kazana girmeden önce yok eder.

Çözünmüş Oksijen Neden Bu Kadar Tehlikeli?

Suda çözünmüş oksijen, çelikle temas ettiğinde elektrokimyasal korozyon başlatır. Bu korozyon çukur korozyonu (pitting corrosion) şeklinde gelişir — yüzeyde küçük, derin delikler oluşur. Bu delikler zamanla boru duvarını deler.

Koruyucu kimyasal (hidrazin, DEHA) kullanmak bir çözüm gibi görünse de kimyasal maliyeti yüksektir ve bazı uygulamalarda (gıda sanayii) kullanımı kısıtlıdır. Degazör bu kimyasalların ihtiyacını %80 azaltır.

Degazör Nasıl Çalışır?

Termik degazör, besi suyunu 102-105°C'ye ısıtır. Bu sıcaklıkta sudaki oksijen çözünürlüğü neredeyse sıfıra iner — gaz kabarcık halinde su yüzeyine çıkar ve havalandırma bacasından dışarı atılır. Aynı işlem CO₂ için de geçerlidir.

Süreç tamamen fizikseldir — kimyasal kullanmaz, kirlilik yaratmaz. Enerji kaynağı olarak genellikle kazanın düşük basınçlı buharı kullanılır.

Degazörsüz Çalışmanın Gizli Maliyeti

Boru ve kazan yüzeyi korozyonu genellikle 3-5 yıl sonra fark edilir. O noktada:

• Boru değişimi: 80.000-250.000 TL
• Kazan gövde onarımı: 150.000-500.000 TL
• Üretim duruşu: kapasite ve süreye bağlı
• Yeni kazan alımı (erken): 500.000-2.000.000 TL

Degazör yatırımı? 80.000-200.000 TL. Yani kazanı 3 katı ömürde kullanmak için degazör ucuz bir sigorta.

Hangi Tesisler Mutlaka Degazör Kullanmalı?

• 7/24 çalışan buhar tesisleri — Sürekli oksijen maruziyeti hasarı hızlandırır.
• Yüksek besi suyu sıcaklığı gereken sistemler — Sıcak su, oksijeni daha hızlı çözer.
• Gıda ve ilaç sanayii — Kimyasal dozlama kısıtlı, degazör zorunlu.
• 500 kg/h üzeri kazan kapasitesi — Kazan değeri arttıkça degazör yatırımı daha mantıklı.

Oksijen Korozyonunun Mekaniği

Çözünmüş oksijen, çelik yüzeyle temas ettiğinde elektrokimyasal bir reaksiyona girer. Bu reaksiyon, suyun sıcaklığı arttıkça hızlanır. 80°C'nin üzerinde reaksiyon hızı her 10°C artışta yaklaşık iki katına çıkar. Bir buhar kazanının normal çalışma sıcaklığında (160-200°C) oksijenin korozyon hızı, oda sıcaklığına göre 50-80 kat fazladır.

Sonuç: degazörü olmayan bir tesiste, kazan boruları her yıl 0,1-0,3 mm et kalınlığı kaybeder. 2 mm et kalınlığı tasarımıyla üretilen tipik bir kazanda bu, 8-12 yıl içinde patlama anlamına gelir.

Karbondioksit Korozyonu: Daha Sinsi Tehlike

Çözünmüş CO₂, suyun bikarbonat içeriği ile reaksiyona girerek karbonik asit oluşturur. Bu, kondens hatlarında oluk şeklinde (channel) korozyona neden olur. Kondens hattı 3-5 yıl içinde delik delik bir hale gelir; tesis ya hatları sürekli yamayla kapatır ya da büyük bir yenileme yatırımına gider.

Termik Degazör Nasıl Çalışır?

Henry Yasası der ki: bir gazın bir sıvıdaki çözünürlüğü, basıncı ve sıcaklığı ile ilişkilidir. Sıcaklık arttıkça gaz çözünürlüğü düşer. Termik degazör bu prensibi kullanır:

1. Soğuk besi suyu degazör tepesindeki sprey bölmesine pompalanır
2. Tank içinde küçük damlacıklar halinde dağılır
3. Tankın altından enjekte edilen 0,2-0,5 bar düşük basınçlı buhar yukarı doğru hareket eder
4. Buhar suya temas ettiğinde su sıcaklığı 102-105°C'ye çıkar (atmosferik basıncın hemen üzeri)
5. Bu sıcaklıkta suyun gaz tutma kapasitesi minimuma iner — O₂ ve CO₂ buhar fazına geçer
6. Çıkan gazlar ventüri vasıtasıyla atmosfere atılır
7. Şartlandırılmış sıcak su, tankın altından besi pompasına alınır

Doğru tasarlanmış bir degazör, suya çözünmüş O₂ konsantrasyonunu 7 mg/litreden 0,007 mg/litreye (1.000 kat azalma) düşürür.

Kimyasal Oksijen Bağlama: Tek Başına Yetmez

Bazı tesisler degazör yerine sadece sodyum sülfit (Na₂SO₃) veya hidrazin gibi oksijen bağlayıcı kimyasallar kullanır. Bu çözüm:

• Pahalıdır: 1 kg O₂ bağlamak için 8-10 kg sülfit gerekir; yıllık kimyasal maliyeti termik degazör amortismanından yüksek olabilir
• Tortu üretir: Sülfit reaksiyonu sodyum sülfat üretir, bu da kazanda birikir ve blöf gerektirir
• CO₂ giderme yetersizdir: Kimyasal sadece O₂'ye etki eder, kondens hattındaki CO₂ korozyonunu çözmez
• Hassasiyet ister: Doz yetersizse korozyon önlenmez, fazlaysa pH bozulur

İdeal yaklaşım: termik degazör ana giderici olarak + minimum sülfit dozajı emniyet için.

Degazör Kapasitesi Nasıl Belirlenir?

Degazör kapasitesi, kazanın saatlik buhar üretim kapasitesinin %110-120'si olarak seçilir. Çünkü kondens dönüş oranı arttıkça besi suyu ihtiyacı düşer ama degazörün besi tankı işlevi de gördüğü için biraz fazla seçilir.

Pratik örnek: 2.000 kg/h buhar kapasiteli kazan için 2.200-2.400 kg/h kapasiteli degazör seçilir. Tank hacmi ise 10-15 dakikalık besi suyu sağlayacak şekilde 350-500 litre olur.

Degazör Yatırımı Geri Dönüş Hesabı

2.000 kg/h tesis için tipik degazör + tank + boru tesisat maliyeti yaklaşık 280.000-380.000 TL. Bu yatırımın geri dönüşü iki kanaldan gelir:

1. Kazan ömür uzatması: Degazörlü sistemde kazan ömrü 25-30 yıla çıkar (degazörsüz: 8-12 yıl). Yenileme tasarrufu 2-3 milyon TL.
2. Kimyasal tasarrufu: Yıllık 30.000-60.000 TL daha az kimyasal tüketimi.
3. Yakıt tasarrufu: Sıcak besi suyu (105°C) ile soğuk su (20°C) arası fark, kazanın yapacağı işin azalması demek; %4-7 yakıt tasarrufu.

Mevcut Sisteme Sonradan Degazör Eklenebilir mi?

Evet. Retrofit kurulumu için gereken alan: 4-8 m² zemin, 3-4 m yükseklik. Buhar kazanından düşük basınçlı buhar hattı, kondens dönüş hattı ve besi suyu hattı bağlanır. Tipik retrofit projesi 7-12 günde tamamlanır.

GRD'nin termik degazör ürün sayfası'nda detaylı teknik özellikler ve kapasite tablosu mevcuttur. Tesisinizin mevcut durumuna uygun çözüm için ücretsiz keşif talebi yapabilirsiniz.

Degazörlü Sistemde Bakım

• Aylık: Sprey nozülleri kontrolü, vent çıkış miktarı gözlemi
• 3 Aylık: Su örneği analizi (O₂ konsantrasyonu <0,02 mg/L olmalı)
• Yıllık: Tank içi temizlik, paket malzeme (raschig ring) kontrolü, boya/koruma yenileme